ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ސުނާމީގެ ކާރިސާގެ ހަނދާންތަކަށް 21 އަހަރު: ދިވެހިންގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ރަމްޒެއް!

ސުނާމީ ކާރިސާގައި ރާއްޖެއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއްވެފައި---
ސުނާމީ ކާރިސާގައި ރާއްޖެއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއްވެފައި---

2004 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި ފުހެލަން ދަތި، ހިތާމަވެރި ހަނދާންތަކަކުން ފުރިގެންވާ ދުވަހެކެވެ. އެއީ އާދައިގެ ރީތި ހެނދުނެއްގެ ގޮތުގައި ފެށިގެން އައި ނަމަވެސް، މަދު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި ގައުމު ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލި ދުވަހެކެވެ. މިއަދަކީ އެ ބިރުވެރި ކާރިސާއަށް 21 އަހަރު ފުރިގެންދާ ދުވަސް ކަމަށްވާއިރު، އެ ދުވަހުގެ ހަނދާންތައް އަދިވެސް ވަނީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި ބިންވަޅު ނެގިފައެވެ.

އިންޑޮނޭޝިއާގެ ސުމަތުރާ ކައިރިއަށް އައި ރިކްޓަރ މިންގަނޑުން 9.1 ގެ ބާރުގަދަ ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ސުނާމީ ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކަށް އަރަން ފެށީ އެ ދުވަހުގެ ހެނދުނު ގާތްގަނޑަކަށް 9:20 އެހައިކަންހާއިރުއެވެ. އެއްވެސް އިންޒާރެއް ނެތި، ކުއްލި ގޮތަކަށް މާސިންގާ ރާޅުތައް ރަށްރަށުގެ އެތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައީ ފެނުނު ކޮންމެ އެއްޗެއް ބިމާ ހަމަކުރަމުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ދިގު ތާރީޚުގައިވެސް ކުރިމަތިލާންޖެހުނު އެންމެ ބޮޑު ގުދުރަތީ ކާރިސާއެވެ.

މި ކާރިސާގެ އަސަރު ރާއްޖޭގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ 199 ރަށުގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ރަށަކަށް ކުރިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 13 ރަށެއް މީހުން ދިރިނޫޅެވޭ ވަރަށް އެއްކޮށް ސުންނާފަތިވިއިރު، ގިނަ ރަށްރަށުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރާއި ގެދޮރު ވަނީ ބޭނުންނުކުރެވޭ ވަރަށް ހަލާކުވެފައެވެ. މަދު ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެތައް ބައެއްގެ މުޅި އުމުރުގެ މަސައްކަތް ފެނަށްވެ، މަގުމަތިވާން ޖެހުނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ހިތްދަތި ކަމަކާއެކުގައެވެ.

މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާގައި 82 މީހަކު މަރުވިކަން ކަށަވަރު ކުރެވުނުއިރު، 26 މީހަކު ވަނީ ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފައެވެ. މިގޮތުން ޖުމްލަ 108 ފުރާނަ މި ދުނިޔެއާ ވަކިވެގެންދިޔައީ އާއިލާތަކަށް ފޫނުބެއްދޭނެ ވަރުގެ ބޮޑު ހިތާމައެއް ދީފައެވެ. މީގެ އިތުރުން 15،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ގެދޮރު ގެއްލި، ވަގުތީ ހިޔާވަހިކަން ހޯދަން ޖެހުނުކަމީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ކުރިމަތިލާންޖެހުނު ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.

ގައުމުގެ އިގްތިސާދަށް ބަލާއިރު، ސުނާމީގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުންތަކަކީ އަންދާޒާ ކުރަންވެސް ދަތި މިންވަރެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ 62 އިންސައްތައާ އެއްވަރުގެ ގެއްލުމެއް ލިބުނު ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، ފަތުރުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށްވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރާފައެވެ. ގިނަ ރިސޯޓުތަކަކަށް ގެއްލުންވެ ބަންދުކުރަން ޖެހުނުއިރު، ދަނޑުވެރިކަން ކުރާ ރަށްރަށުގެ ބިންތަކަށް ލޮނުވަދެ، އެތައް އަހަރެއްގެ މަސައްކަތް ބޭކާރުވެގެން ދިޔައެވެ.

މި ބޮޑު ކާރިސާއާ އެކުވެސް ދިވެހިން ދެއްކި އެންމެ އުފާވެރި މަންޒަރަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގައި ދެއްކި ނަމޫނާ އެއްބައިވަންތަކަމެވެ. މިކަމުގެ ހަނދާނުގައި ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޑިސެމްބަރު 26 ވަނަ ދުވަހަކީ "ދިވެހިންގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދުވަސް" ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަން ފެށުނެވެ. ހާލުގައި ޖެހުނު މީހުންނަށް ކާބޯތަކެއްޗާއި އަންނައުނު ފޯރުކޮށްދިނުމުގައާއި، ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމުގައި ދިވެހިން ދެއްކި އޯގާތެރިކަމަކީ މުޅި ދުނިޔެއަށްވެސް ނަމޫނާއެކެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ 21 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެ ވަނީ ސުނާމީގެ ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އެއްކޮށް ހަލާކުވި ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އާ ރަށްރަށުގައި ގެދޮރު ބިނާކޮށްދީ، މުޅިން އާ އާބާދީތައް ވަނީ ގާއިމުކުރެވިފައެވެ. މިއަދު ރާއްޖޭގައި ވަނީ ކާރިސާތަކުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ނިޒާމުތައް ވަރުގަދަކޮށް، ކުރިއާލާ އިންޒާރުދޭނެ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކޮށް، ކާރިސާތަކަށް އިޖާބަދޭނެ މުއައްސަސާތައް އުފައްދާފައެވެ.

މިއަދު މި ކާރިސާއަށް 21 އަހަރު ފުރިގެންދާއިރު، މިއީ އެ ހިތާމަވެރި ދުވަހު ވަކިވެދިޔަ އަޚުންނާއި އުޚުތުންގެ ހަނދާންތައް އާކޮށް، އެފަރާތްތަކަށް ހެޔޮ ދުއާކުރަންޖެހޭ ވަގުތެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ގުދުރަތީ ކާރިސާތަކަކީ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަން ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް، ތިމާވެއްޓަށް ލޯބިކުރުމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ރޫހު އަބަދުމެ ދެމެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި އޮތް އެއްބައިވަންތަކަމަކީ އަބަދުވެސް ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ބާރުގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޒުމަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.