ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ސާޙް ގްރޫޕު: ވިޔަފާރީގައި އިތުބާރު އޮތްކަން ސާބިތުކޮށްދިން، ބައި ގަރުނުގެ ކާމިޔާބު ތާރީޚު

އިހަވަންދިއްޕޮޅުގައި ތަރައްޤީކުރާ "މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ" މަޝްރޫޢުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވުމަށްފަހު އަބޫދާބީގެ ސާހް ގްރޫޕްގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ އަޙްމަދު އިބްރާހީމް ޢަލީ މުޙައްމަދު އަލް މުޠައްވާ ނޫސްވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަނީ — ފޮޓޯ: ޕީއެސްއެމް ނިއުސް.
އިހަވަންދިއްޕޮޅުގައި ތަރައްޤީކުރާ "މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ" މަޝްރޫޢުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވުމަށްފަހު އަބޫދާބީގެ ސާހް ގްރޫޕްގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް އޮފިސަރ އަޙްމަދު އިބްރާހީމް ޢަލީ މުޙައްމަދު އަލް މުޠައްވާ ނޫސްވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަނީ — ފޮޓޯ: ޕީއެސްއެމް ނިއުސް.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ސަފުޙާތަކުގައި ރަން އަކުރުން ފަވާލެވޭނެ ތާރީޚީ ބަދަލެއްގެ ބިންގާ މިވަނީ އަޅާފައެވެ. ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރުގެ އަތޮޅު ކަމުގައިވާ އިހަވަންދިއްޕޮޅުގައި ތަރައްޤީކުރެވޭ "މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ އެންޑް އިންޓަގްރޭޓަޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް" މަޝްރޫޢުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް ފެށުމަށް 16 ނޮވެމްބަރު 2026 ގައި ސޮއިކުރެވުނު ތާރީޚީ އެއްބަސްވުމަކީ، ދިވެހި އިޤްތިޞާދުގެ މިޞްރާބު މުޅިން އައު އުސްމިނަކަށް ގެންގޮސްދޭނެ ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ.

އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީއާއި، ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސްޓީއޯ) އަދި ޔުނައިޓެޑް ޢަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ އަބޫދާބީގެ ވަރުގަދަ ވިޔަފާރި މުއައްސަސާއެއް ކަމަށްވާ ސާހް ގްރޫޕް އާ ދެމެދު ވެވުނު މި ތިން-ފަރާތުގެ އިސްތިރާޖީ ގުޅުމަކީ، ބައި ގަރުނުގެ ޢަމަލީ ތަޖުރިބާއާއި، ޤައުމީ އަޒުމާއި، ޤުދުރަތީ ނަސީބު އެއްކޮށްލެވުނު އަގުހުރި އިއްތިޙާދެކެވެ.

ސާހް ގްރޫޕްގެ ތާރީޚީ ފަސްމަންޒަރާއި އުފެދިގެން އައި ގޮތް

އަބޫދާބީގެ ސާހް ގްރޫޕްގެ އަސްލު ގުޅިފައިވަނީ ޔުނައިޓެޑް ޢަރަބް އެމިރޭޓްސްގެ ބާނީ އަލްމަރްޙޫމް ޝައިޚް ޒާއިދު ބިން ސުލްޠާން އާލް ނަހްޔާންގެ ޚާއްޞަ އަމީރީ ޤަރާރެއްގެ ދަށުން އުފެދުނު ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ މުއައްސަސާތަކާއެވެ. 1976 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު "އަލް-ޟަފްރާ ކޯޕަރޭޝަން ސޮސައިޓީ" އާއި 1981 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު "ދެލްމާ ކޯ-އޮޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ" އެއްކޮށްލައިގެން ވުޖޫދަށް އައި މި މުއައްސަސާއަކީ، އަބޫދާބީގެ އަލް-ޟަފްރާ ސަރަޙައްދުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ކުރިއެރުމުގެ މައި ތަނބެވެ. ވޭތުވެދިޔަ 50 އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި އާންމު ޚިދުމަތްތަކުން ފެށިގެން ތެލާއި ގޭހުގެ ބޮޑެތި އޮޕަރޭޝަންތަކާއި ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ ދާއިރާއަށް ފުޅާވެ، ނޮވެމްބަރު 2024 ގައި "ސާހް ގްރޫޕް" ގެ ނަމުގައި އެއްފުރާޅެއްގެ ދަށަށް ގެނެވުނު މި ކުންފުންޏަކީ، އަލް-ޟަފްރާ ސަރަޙައްދުގެ 5,000 އަށްވުރެ ގިނަ އެމިރާތީ ރައްޔިތުންގެ ހިއްސާ އޮންނަ ވަރުގަދަ ޤައުމީ ކުންފުންޏެކެވެ.

ކުންފުނީގެ ބޮޑުމިނާއި އިންސާނީ އަދި ފަންނީ ވަސީލަތްތައް

ސާހް ގްރޫޕަކީ ބިޔަ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މަޝްރޫޢުތައް އަމިއްލަ ވަސީލަތްތަކާއެކު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ސިނާޢީ ބާރެކެވެ. މި ގްރޫޕްގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތްތައް މައިގަނޑު ހަތަރު ބައެއްގެ މައްޗަށް ބަހާލެވިފައިވާއިރު، އެއީ އަލް-ވަރާ، ތެލާއި ގޭހުގެ އޮޕަރޭޝަންސް، ލޮޖިސްޓިކްސް، އަދި އެމް.އެންޑް.އޭ ޕްރޮޖެކްޓްސްއެވެ.

ޔޫއޭއީގެ 9 ސަރަޙައްދެއްގައި ޖުމްލަ 443,322 އަކަމީޓަރުގެ ބޮޑު ސަރަޙައްދެއްގައި އޮޕަރޭޝަންސްތައް ހިންގާ މި ކުންފުނީގެ މިލްކިއްޔާތުގައި 1,350 އަށްވުރެ ގިނަ ވެހިކަލާއި ބަރު މެޝިނަރީ ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 700 އަށްވުރެ ގިނަ ޚާއްޞަ އުޅަނދާއި، 250 އަށްވުރެ ގިނަ ލޮޖިސްޓިކްސް ވެހިކަލް ހިމެނޭއިރު، ކުންފުނީގެ މަސައްކަތްތައް ހިންގުމުގައި 700 އަށްވުރެ ގިނަ ފަންނީ މާހިރުންނާއި، ސިނާޢަތުގެ 50 އަށްވުރެ ގިނަ އިސް ލީޑަރުން ހިމެނޭހެން 1,000 އާއި 5,000 އާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކަށް މުވައްޒަފުން ޙަރަކާތްތެރިވެއެވެ.

ހިންގާފައިވާ މުހިންމު މަޝްރޫޢުތަކާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް

ވޭތުވެދިޔަ ބައި ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ސާހް ގްރޫޕުން ވަނީ ޔޫއޭއީގެ ހަކަތައާއި ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ އެންމެ މުހިންމު މަޝްރޫޢުތަކުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން، އަބޫދާބީގެ ރުވައިސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ކޮމްޕްލެކްސްގައި ޤާއިމުކުރެވޭ ބިޔަ ކެމިކަލް އަދި ސިނާޢީ މަޝްރޫޢެއް ކަމަށްވާ "ތަޢުޒީޒް" ގައި މި ގްރޫޕުގެ ޙިއްޞާ އޮވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމާއި ރިއަލް އެސްޓޭޓްގެ ދާއިރާއިން އަލް-ސިލްޢާ ގްލޭމްޕިންގ މަޝްރޫޢު ފަދަ ޒަމާނީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ހަބްޝާން އަދި ޢަޞަބް ފަދަ ބޮޑެތި ތެޔޮ ފީލްޑްތަކުގެ ލޮޖިސްޓިކްސްއާއި މަސައްކަތްތެރިންގެ އަވަށްތައް ތަރައްޤީކޮށް ހިންގުމުގެ ދިގު ތާރީޚެއް މި ކުންފުންޏަށް ލިބިފައިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، 1981 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެޑްނޮކް އޮފްޝޯއަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި މި ކުންފުނިން ވަނީ މެދުނުކެނޑި ކާމިޔާބީ ހޯދާފައެވެ.

ލީޑަރޝިޕާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިސްތިރާޖީ ނެޓްވޯކް

ސާހް ގްރޫޕްގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ބާރަކީ އެ ކުންފުނީގެ ހިންގުމުގެ އިސް ސަފުގައި ތިއްބެވި ތަޖުރިބާކާރު ލީޑަރުންނާއި، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ މުއައްސަސާތަކާއެކު ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އިސްތިރާޖީ ގުޅުންތަކެވެ. ކުންފުނީގެ ޗެއަރމަނަކީ އަބޫދާބީ ޕޯޓްސް ގްރޫޕްގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ އަދި ގްރޫޕް ސީއީއޯ ކެޕްޓަން މުޙައްމަދު ޖުމްޢާ އަލް ޝާމިސީއެވެ. އަދި ގްރޫޕްގެ ސީއީއޯއަކީ ޢަބްދުލްޚާލިޤް އަލް ޢާމިރީއެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަނދަރުތަކާއި ލޮޖިސްޓިކްސްގެ ދާއިރާއިން ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ އެއް ކުންފުނި ކަމަށްވާ އަބޫދާބީ ޕޯޓްސް ގްރޫޕް، ޔޫއޭއީގެ ޤައުމީ ތެޔޮ ކުންފުނި އެޑްނޮކް، އަދި ދަގަނޑާއި ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ސިނާޢަތުގެ ބޮޑު ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ އެމްސްޓީލް އާއި އަލްދާރް ފަދަ މުއައްސަސާތަކާއެކު ސާހް ގްރޫޕުން ގާތުން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.

ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާއި "ވިޝަން 2040" ގެ މަތިވެރި އަމާޒު

މި މަޝްރޫޢު ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ސިޔާސީ އަދި އިދާރީ ބާރަކީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ މެނިފެސްޓޯގައި ހިމެނޭ ރާއްޖޭގެ އުތުރު ސަރަޙައްދު އިޤްތިޞާދީ މައި މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ވަޢުދާއި "ވިޝަން 2040" ގެ ދުރުމިނުގެ ތަޞައްވުރެވެ. ހަމައެކަނި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތް ދިވެހި އިޤްތިޞާދު ސިންދަފާތުކޮށް، 2040 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ތަރައްޤީވެފައިވާ ފުދުންތެރި ޤައުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި، ޚާއްޞަ އިޤްތިޞާދީ ސަރަޙައްދެއްގެ އޮނިގަނޑުގެ ދަށުން މި މަޝްރޫޢު ވަނީ ފަރުމާކުރެވިފައެވެ.

މިކަން ވިލަރެސްކުރުމަށް ސަރުކާރުން އުފައްދާފައިވާ "މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ލިމިޓެޑް" އާއި އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީގެ ބެލުމުގެ ދަށުން، ދިވެހި ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންގެ ދިގުމުއްދަތުގެ މަޞްލަޙަތު އެންމެ ފުރިހަމައަށް ރައްކާތެރިކުރެވޭނެ އުސޫލުތައް ވަނީ ކަށަވަރުކުރެވިފައެވެ.

ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި މުއައްސަސާ (އެސްޓީއޯ) ގެ އިސްތިރާޖީ ދައުރު

މި ތާރީޚީ ބައިވެރިވުމުގައި ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެންމެ ދުވަސްވީ އަދި އެންމެ ވަރުގަދަ ވިޔަފާރި ކުންފުނި ކަމަށްވާ ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސްޓީއޯ) ޝާމިލުވުމަކީ، މަޝްރޫޢުގެ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް ލިބޭ އިތުރު ބާރެކެވެ. ދޭސީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރިއާއި، ހަކަތައިގެ ދާއިރާއާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަންކަރިންގ ޚިދުމަތްތަކުގައި އެސްޓީއޯއަށް ލިބިފައިވާ ފުން ތަޖުރިބާގެ ސަބަބުން، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނާއި ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިންނާ ދެމެދު ހަރުދަނާ ފާލަމެއް ޤާއިމުވެގެންދާނެއެވެ. އެސްޓީއޯގެ ބައިވެރިވުމާއެކު، އިހަވަންދިއްޕޮޅުގައި ފެށޭ ލޮޖިސްޓިކްސްއާއި، ތެޔޮ އެޅުމުގެ ޚިދުމަތްތަކާއި، ކަނޑުމަތީގެ ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ސަރަޙައްދީ ފެންވަރުގައި ވާދަވެރިކަމާއެކު ހިންގުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.

އިހަވަންދިއްޕޮޅުގެ ޖިއޮގްރަފީ މަޤާމާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން

މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ ކާމިޔާބުކަމާއެކު ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމަށް ލިބިފައިވާ އެންމެ އަގުހުރި ޤުދުރަތީ ވަސީލަތަކީ އިހަވަންދިއްޕޮޅު އޮތް އިސްތިރާޖީ ޖިއޮގްރަފީ މަޤާމެވެ. އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުގެ ބައްރުތަކާ ދެމެދު ކަނޑުމަގުން ކުރެވޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރީގެ އެންމެ ކާރޫބާރޫ ބޮޑު އެއް މަގު ކަމަށްވާ އެއިޓް-ޑިގްރީ ޗެނަލްއާ އިންވެގެން އިހަވަންދިއްޕޮޅު އޮތުމަކީ، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި އާގުބޯޓުފަހަރަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ލިބިފައިވާ ޤުދުރަތީ ނަސީބެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 4,000 ހެކްޓަރުގެ ބޮޑު ސަރަޙައްދެއްގައި ތަރައްޤީކުރެވޭ މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން، ޒަމާނީ ޓްރާންސްޝިޕްމަންޓް ބަނދަރަކާއި، މުދާ ރައްކާކުރާ ގުދަންތަކާއި، ބޯޓުފަހަރު މަރާމާތުކުރާ ފެސިލިޓީތަކާއި، މުދަލަށް އަގު އެއްކުރާ ސިނާޢީ ސަރަޙައްދުތަކުގެ އިތުރުން މަތީ ފަންތީގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި ރިއަލް އެސްޓޭޓްގެ ޚިދުމަތްތައް އެކުލެވިގެންދާނެއެވެ.

ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީއާއި އިޤްތިޞާދީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން

މި މަޝްރޫޢު ފަރުމާކުރެވިފައިވަނީ ތިމާވެށީގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީގެ އެންމެ ޒަމާނީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭގޮތަށެވެ. އާގުބޯޓުފަހަރަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމާއި، ބަނދަރުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ޒަމާނީ ޑިޖިޓަލް ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރުމަކީ މި މަޝްރޫޢުގެ މުހިންމު ބައެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ތިލަދުންމަތީގެ ޤުދުރަތީ ރީތިކަމަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބި، ސަރަޙައްދުގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ހަލުވިވެ، ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ރަށްތަކުގެ ޢުމްރާނީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ދުޅަހެޔޮކަން އައު ހަރުފަތަކަށް އުފުލިގެންދާނެއެވެ.

މުސްތަޤުބަލުގެ އިޤްތިޞާދީ އިންޤިލާބު

"މޯލްޑިވްސް އިކޮނޮމިކް ގޭޓްވޭ" ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ހަމައެކަނި މާލީ ތަނަވަސްކަމެއް ނުވަތަ ބިމުގެ ތަނަވަސްކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވޭތުވެދިޔަ ބައި ގަރުނުދުވަހު ބައިނަލްއަޤްވާމީ މައިދާނުގައި އަބޫދާބީގެ ސާހް ގްރޫޕުން ހޯދާފައިވާ އިތުބާރާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަނދަރުތަކާއި ލޮޖިސްޓިކްސްގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ނެޓްވޯކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކަށް އިޤްތިޞާދީ އިންޤިލާބެއް ގެނައުމަށް ދިވެހި ސަރުކާރާއި އެސްޓީއޯއިން ކުރަމުންދާ އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތުގެ ފޮނި ނަތީޖާއެވެ. މި ބިޔަ މަޝްރޫޢު ފުރިހަމަވުމާއެކު، ދެކުނު އޭޝިއާއާއި މެދުއިރުމަތީގެ ކަނޑުގެ ވިޔަފާރީގެ މައި ވިއުގައިގައި ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އިޤްތިޞާދީ ބާރަކަށްވެ، ދިވެހި ޒުވާނުންނަށް ފަންނީ އަދި މަތީ ފަންތީގެ އެތައް ހާސް ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް ހުޅުވި، ޤައުމީ އާމްދަނީ އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.