ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ރާއްޖެއާއި އިޒްރޭލުގެ ސިޔާސީ ގުޅުން: ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގެ ތާރީޚީ ސަފްހާތައް

ރާއްޖެއާއި އިޒްރޭލުގެ ސިޔާސީ ގުޅުން: ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގެ ތާރީޚީ ސަފްހާތައް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގައި އިޒްރޭލާ ދެކޮޅު ސިޔާސަތެއް އަބަދުވެސް ގެންގުޅެފައިވީ ނަމަވެސް، 2008 އިން 2012 އަށް ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ކުރެއްވި ވެރިކަމުގައި އެ ޤައުމާ އެކު އަލުން ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގުޅުންތަކެއް ޤާއިމުކުރަން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ބޮޑު ބަހުސަކަށް ވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ. ރާއްޖެއިން 1974 ވަނަ އަހަރު ކަނޑާލި އެ ގުޅުން އަލުން އިއާދަކުރުމަށް ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން އެޅި ފިޔަވަޅުތަކަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއި ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުގެ ބޮޑު ނުރުހުމަކާއި ފާޑުކިޔުމެއް އަމާޒުވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އަމަލުކުރަން ފެށި ފަހުން ރާއްޖޭގައި އަށް ރައީސުން ވެރިކަން ކުރައްވާފައިވާއިރު، ޚާރިޖީ އަދި ދާޚިލީ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ވެރިކަމެއް ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ސަރުކާރަކުން ވެސް އަބަދުވެސް ގެންގުޅެފައިވަނީ އިޒްރޭލާ ދެކޮޅު ސާބިތު ސިޔާސަތެކެވެ. ރާއްޖެއަކީ ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤައުމަކަށް ވެފައި، ފަލަސްތީނުގެ ޙައްޤުތަކަށް ވަކާލާތުކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ މުހިންމު ތަނބެކެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމަކީ މި ސިޔާސަތަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައި ދުވަސްވަރެކެވެ.

ރައީސް ނަޝީދު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، 2009 ވަނަ އަހަރު އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި ތަޤުރީރު ކުރައްވަމުން ވަނީ އިޒްރޭލާ އެކު ރާއްޖެއިން އަލުން ގުޅުން ޤާއިމުކުރާނެ ކަމަށް ރަސްމީކޮށް އިއުލާންކުރައްވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނު އޭރު ވިދާޅުވީ މި ގުޅުމުގެ ބޭނުމަކީ ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރުމަށް ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައި ބާރުއެޅުމަށް މަގުފަހިކުރުން ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިއީ ގިނަ ދިވެހިން ދެކުނު ގޮތުގައި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދެވުނު ދެކޮޅުވެރި މެސެޖެކެވެ.

މި ނިންމުމަށް އަމަލީ ސިފަ ގެނައުމުގެ ގޮތުން، ސެޕްޓެމްބަރު 2009 ގައި ރާއްޖެއާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު ތިން ދާއިރާއަކުން އެއްބަސްވުންތަކެއްގައި ސޮއިކުރެވުނެވެ. އެއީ ފަތުރުވެރިކަމާއި، ސިއްހީ ދާއިރާއާއި، ތައުލީމީ އަދި ސަގާފީ ދާއިރާއިން އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުންތަކެވެ. މި އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން 2010 ވަނަ އަހަރު އިޒްރޭލުގެ "އައި ފްރޮމް ޒަޔޯން" ކިޔާ ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމެއް ރާއްޖެ އައިސް، ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ކްލިނިކްތައް ހިންގައި ބަލިމީހުން ބަލައި ފަރުވާ ދީފައިވެއެވެ. މި ޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމާ ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ރައީސް އޮފީހުގައި ބައްދަލުކުރައްވައި މަރުޙަބާ ވިދާޅުވެފައެވެ.

އިޒްރޭލާއެކު އޮތް ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިވަމުން ގޮސް، މެއި 2011 ގައި ރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އަޙްމަދު ނަސީމް ވަނީ އިޒްރޭލަށް ރަސްމީ ދަތުރެއް ކުރައްވާފައެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަތީ ފަންތީގެ އޮފިޝަލަކު އިޒްރޭލަށް ކުރެއްވި ފުރަތަމަ ރަސްމީ ދަތުރެވެ. މި ދަތުރުގައި ޚާރިޖީ ވަޒީރު ވަނީ އިޒްރޭލުގެ ރައީސް ޝިމޮން ޕެރޭޒް އަދި ޚާރިޖީ ވަޒީރު އަވިގްދޯ ލީބަރމަންއާ ބައްދަލުކުރައްވައި ދެޤައުމުގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާ ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރައްވާފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، 2011 ވަނަ އަހަރު ފްރާންސްގެ ޕެރިސްގައި އޮތް ޔުނެސްކޯގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގައި ފަލަސްތީނަކީ އެ ޖަމިއްޔާގެ ފުރިހަމަ މެންބަރަކަށް ހެދުމަށް ވޯޓަށް އެހުމާ ދިމާކޮށް، ދިވެހި ވަފުދު ކުއްލި ގޮތަކަށް އަނބުރާ މާލެ ގެނައުމަށް ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ވެސް ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައިގައި ރާއްޖެއިން ފަސްޖެހުނު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ސިފަކުރި ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބާ ގުޅޭގޮތުން އިޒްރޭލުގެ "ޓައިމްސް އޮފް އިޒްރޭލް" ނޫހުގައި ރައީސް ނަޝީދަކީ "އިޒްރޭލުގެ ރަހުމަތްތެރި ލީޑަރެއް" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް ރިޕޯޓުތައް ޝާއިއުކޮށްފައިވެއެވެ.

އިސްރާއީލާއެކު ގުޅުން ބޭއްވުމަށް ނިންމި ނިންމުމާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި، އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ނުރުހުން ފާޅުކޮށް މަގުތަކަށް ނުކުމެ މުޒާހަރާ ކުރިއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް 127 މަދަނީ ޖަމިއްޔާ ހިމެނޭ މަދަނީ އިއްތިހާދުން ވަނީ މިއީ އިސްލާމީ އުންމަތަށާއި ފަލަސްތީނުގެ އަޚުންނަށް ވެވޭ ޚިޔާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި ބޮޑެތި އެއްވުންތައް ބާއްވާފައެވެ.

މި ފާޑުކިޔުންތަކަށް ރައްދު ދެއްވަމުން ރައީސް އޮފީހުގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ ފަލަސްތީނުން ވެސް އިޒްރޭލު ޤަބޫލުކުރާ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން ދިވެހިން އެކަން ނުކޮށް ތިބުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި އެއްވެސް ޤައުމަކާ ވާހަކަނުދައްކައި އެކަހެރިވެގެން އުޅުމަކީ ހައްދުފަހަނައެޅި ވިސްނުމެއް ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ސިފަކުރެއްވިއެވެ.

ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަން 2012 ވަނަ އަހަރު ނިމުމަކަށް އައުމާއެކު، އޭގެ ފަހުން އައި ސަރުކާރުތަކުން ވަނީ އިޒްރޭލާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުންތައް އުވާލައި، އިޒްރޭލުގެ އުފެއްދުންތައް ބޮއިކޮޓް ކުރުމަށް ނިންމައި، އަލުން ކުރީގެ ހަރުދަނާ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް ރުޖޫޢަވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، އެމްޑީޕީން ދުވަހަކު ވެސް އިޒްރޭލަށް ތާއީދު ނުކުރާ ކަމަށް ބުނެ ދައްކާ ވާހަކަތަކަކީ ތާރީޚީ ހަޤީޤަތްތަކާ ޚިލާފު، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލުމަށް ދައްކާ ވާހަކަތަކެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު މިއަދު ޤަބޫލުކުރެއެވެ.