ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

އުޅަނދުތަކުގެ ފީތަކުން އަހަރަކު 150 މިލިއަން ރުފިޔާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް، ހިނގަމުން ދަނީ ރަނގަޅަށްތަ؟

އުޅަނދުތަކުގެ ފީތަކުން އަހަރަކު 150 މިލިއަން ރުފިޔާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް، ހިނގަމުން ދަނީ ރަނގަޅަށްތަ؟

ރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ދުއްވާ އެއްގަމު އުޅަނދުފަހަރުގެ އަދަދު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރުވަމުންދާއިރު، މި އުޅަނދުތަކުން ނަގާ އަހަރީ ފީގެ މުއާމަލާތްތަކަކީ މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މާލީ ހާލަތާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މާލޭ ސަރަހައްދުގައި ދުއްވާ އެތައް ހާސް ސައިކަލަކާއި، ކާރާއި، ޕިކަޕް އަދި އެހެނިހެން އުޅަނދުފަހަރުގެ އަހަރީ ފީ ކުރިން ދައުލަތުގެ އާންމު ބަޖެޓަށް ވަންނަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، ގާނޫނަށް ގެނެވުނު އިސްލާހާއެކު މި ފައިސާ ސީދާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހިގެން ދިއުމަކީ ކައުންސިލްގެ އާމްދަނީއަށް އައި އިންގިލާބީ ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. މި ބަދަލުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އުޅަނދުތަކުގެ އަހަރީ ފީގެ ގޮތުގައި އެކަނިވެސް އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 140 އާއި 150 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓަށް ސީދާ ޖަމާވަމުންދެއެވެ.

އުޅަނދުތަކުގެ އަހަރީ ފީ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބޭ ގޮތަށް ގާނޫނު އިސްލާހުކުރުމުގެ މައިގަނޑު ފަލްސާއަކީ، އެ ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން މަގުމަތީގެ ނިޒާމުތަކާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްގީކޮށް މަރާމާތުކުރުމުގެ މާލީ ގާބިލުކަން ކައުންސިލަށް ހޯދައިދިނުމެވެ. އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވާ އާންމު ރައްޔިތުން އަހަރީ ފީ ގަވާއިދުން ދައްކަނީ މަގުތަކުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުވުމަށާއި، ތޮއްޖެހުން ކުޑަކުރުމަށާއި، ޕާކިންގ މައްސަލަތަކަށް އެދެވޭ ހައްލެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމުގެ ފުރިހަމަ އުއްމީދުގައެވެ. ޚާއްސަކޮށް، އުޅަނދުތަކުން ލިބޭ މި ބޮޑު އާމްދަނީއަކީ މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވާ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކާނުތައް މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށާއި، އުޅަނދުތަކަށް ފަސޭހައިން ދުއްވޭނެ ގޮތަށް މަގުތަކުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށް ހޭދަކުރެވޭނެ މުހިންމު ވަސީލަތެކެވެ.

އުޅަނދުތަކުގެ އަހަރީ ފީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު 150 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ކައުންސިލަށް ލިބެމުންދާއިރު، އެ ފައިސާ ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރެވެމުންދާ ގޮތާމެދު އާންމުންގެ މެދުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. އުޅަނދުތައް ދުއްވާ ފަރާތްތަކުން ގަވާއިދުން ފީ ދައްކަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، މަގުތަކުގެ ހާލަތަށް އެދެވޭ އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައެއް ނުވެއެވެ. ވާރޭވެހޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު މަގުތަކުގައި ފެންބޮޑުވެ، ކާނުތައް ބެދި، އުޅަނދުފަހަރަށާއި ދުއްވާ މީހުންނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހުން ވަނީ އާންމު ކަމަކަށްވެފައެވެ. އަދި އުޅަނދުތައް ތޮއްޖެހުމާއި ޕާކިންގ ޖާގައިގެ ދަތިކަމަށްވެސް އެއްވެސް ހައްލެއް ލިބިގެން ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.

މިފަދަ ހާލަތެއްގައި، އުޅަނދުތަކުގެ ފީތަކުން ލިބޭ ބޮޑު އާމްދަނީއަށް ވާނުވާ ނޭނގި، ކައުންސިލުން އެ ފައިސާ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ދަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރެވެމުންނެވެ. އެތެރޭގެ މަސްދަރުތަކުންނާއި ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، އުޅަނދުފަހަރުގެ ފީއިން ލިބޭ ފައިސާ މަގުތަކުގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީއަށް ހޭދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ސިޓީ ކައުންސިލުން ބޭނުންކުރަމުން ދަނީ ސިޔާސީ މަގުބޫލުކަން ހޯދުމަށާއި، މީޑިއާ ކެމްޕެއިންތަކަށާއި، ބޭކާރު އިވެންޓްތައް ބޭއްވުމަށެވެ. މަގުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ މެޝިނަރީޒް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި، ސިޔާސީ ގޮތުން ގާތް ފަރާތްތަކަށް މަތީ މުސާރަ ލިބޭ މަގާމުތަކާއި ކޮންސަލްޓެންސީތައް ދިނުމަށް މި ފައިސާ ހަރަދުކުރާ ކަމަށް ވަނީ ތުހުމަތުވެފައެވެ.

އުޅަނދުތަކުގެ އަހަރީ ފީގެ މާލީ މުއާމަލާތްތަކުގައި ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ކަންކަން ނުކުރުމާއި، މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުތަކާ ޚިލާފަށް ހަރަދުތައް ކުރެވެމުންދިއުމަކީ ކައުންސިލްގެ ޖަވާބުދާރީވުން ކުޑަކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އުޅަނދުތަކުގެ ފީގެ ގޮތުގައި ރައްޔިތުންގެ އަތުން ނަގާ ފައިސާއަކީ އޭގެ ނަފާ ސީދާ ރައްޔިތުންނަށާއި މަގުތަކުގެ ހާލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއަކަށްވާއިރު، އެ ފައިސާ އަމިއްލަ ނުވަތަ ސިޔާސީ މަންފާއަށް ބޭނުންކުރުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ކެނޑިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މާލީ ހިސާބުތައް އާންމުކޮށް، އޮޑިޓް ރިޕޯޓުތަކަށް ފުރިހަމައަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަކީ މި ފައިސާ ހިނގަމުންދަނީ ރަނގަޅަށްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ކައުންސިލުން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

ޖުމުލަކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އުޅަނދުތަކުގެ އަހަރީ ފީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު 150 މިލިއަން ރުފިޔާ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ލިބެމުންދިޔަ ނަމަވެސް، މި ފައިސާ މެނޭޖްކުރެވެމުންދަނީ އެންމެ ރަނގަޅު، އިންސާފުވެރި ގޮތުގައި ކަމާމެދު ވަނީ ބޮޑެތި ޝައްކުތަކެއް އުފެދިފައެވެ.

އުޅަނދު ދުއްވާ ފަރާތްތަކުން ދައްކާ ފީގެ ބަދަލުގައި މަގުތަކުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުނުވެ، ފައިސާ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނަމަ، އެއީ ނިޒާމު ހިނގަމުންދަނީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމުގެ ސަރީހަ ހެކި ހާމަ ކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން އުޅަނދުތަކުގެ ފީގެ އާމްދަނީއާއި އޭގެ ޚަރަދުތައް ސީރިއަސްކަމާއެކު ތަހުގީގުކޮށް، ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ ސައްހަ މަގުން ހޭދަކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ މިއަދު ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.