ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ރައީސެވެ. އަގުބޮޑުކޮށް ވިއްކަންޏާ، ޑޮލަރު ގަވާއިދު އަދިވެސް ހަރުކަށި ކުރާށެވެ. ވަގުތުން ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވާށެވެ.

ކަޅުބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކުމުގެ ނުބައި އަމަލުތައް ހިންގާ މީހުން ހުއްޓުވަންޖެހޭ --- ފޮޓޯ: ޖީލުއޮންލައިން އޭއައި އެޑިޓަރ
ކަޅުބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކުމުގެ ނުބައި އަމަލުތައް ހިންގާ މީހުން ހުއްޓުވަންޖެހޭ --- ފޮޓޯ: ޖީލުއޮންލައިން އޭއައި އެޑިޓަރ

ރާއްޖޭގެ ބޭރު ފައިސާގެ ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރު އިންތިހާއަށް ފުޅާވެ، އާންމު މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގު އުފުލި ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް އިންތިހާއަށް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ރަސްމީ ރޭޓަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑުކޮށް ޑޮލަރުގެ މުއާމަލާތްތައް ހިންގަމުންދާތީ، މިކަމަށް ހަރުކަށި ހައްލެއް ހޯދައި، ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކާ މީހުންނަށް ވަގުތުން ޖަލު ހުކުމް އިއްވުމަށް އާންމުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ އަޑުއުފުލަމުންނެވެ.

މި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީން މިހާރު ވަނީ މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ކަނޑައަޅާ ރަސްމީ ރޭޓް ކަމަށްވާ 15.42 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުކޮށް ޑޮލަރު ވިއްކުމާއި އެފަދަ މުއާމަލާތްތައް ހިންގުން މަނާކުރާ އިޞްލާޙެއް ފާސްކޮށްފައެވެ. މީގެ ދަށުން ރަސްމީ ރޭޓަށްވުރެ ބޮޑު އަގުގައި ޑޮލަރު ވިއްކާ އަމިއްލަ ފަރުދުން 25,000 ރުފިޔާއާއި 1 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރެވޭއިރު، ޣައިރުޤާނޫނީ މިފަދަ މުއާމަލާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ކުންފުނިތަކާއި ވިޔަފާރިތައް 100,000 ރުފިޔާއާއި 5 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކާ ފަރާތްތަކަށް ޖަލު ހުކުމް އިއްވުމާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ކުރިން މަޝްވަރާތަކެއް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ފަހުން ނިންމާފައިވަނީ ޖަލަށްލުމުގެ ބަދަލުގައި ބޮޑެތި މާލީ ޖޫރިމަނާތަކެއް ތަންފީޒުކުރުމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާއަކުން މި ވަރުގަދަ ނެޓްވޯކްތައް ހުއްޓުވިދާނެތޯ އަދި ސީދާ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައަޅަން ނުޖެހޭތޯ ބުނެ އާންމުންގެ މެދުގައި އަންނަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ.

ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތަކުގެ ތެރެއިން މީޑިއާތަކާއި ޑިޖިޓަލް ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި ކަޅު ބާޒާރުގެ ޑޮލަރު ރޭޓްތައް ރިޕޯޓްކުރުމާއި އިޝްތިހާރުކުރުންވެސް ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. މިފަދަ މައުލޫމާތު ފަތުރާ ފަރާތްތަކާއި މީޑިއާތައް 25,000 ރުފިޔާއާއި 500,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، އިޤްތިޞާދީ ވަޒީރު މުޙައްމަދު ސަޢީދު ވިދާޅުވަނީ މިފަދަ ރޭޓްތައް ރިޕޯޓްކުރުމަކީ ބާޒާރުގައި އަގު އިތުރަށް އުފުލިގެންދާ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބު ކަމަށާއި، މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ ރަސްމީ ބޭންކިންގ ނިޒާމަށް ބޭރު ފައިސާ ވެއްދުމަށް ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، މޯލްޑިވްސް ޖާނަލިސްޓް އެސޯސިއޭޝަން (އެމްޖޭއޭ) އަދި އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީ ފަދަ ފަރާތްތަކުން މިކަމާ މެދު ވަނީ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ފާޅުކޮށްފައެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި ބާޒާރުގެ ހަގީގީ އަގުތައް ޝާއިޢުކުރުން ހުއްޓުވުމަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް އެޅޭ ހުރަހަކަށް ވުމުގެ އިތުރުން، މައުލޫމާތު ފޮރުވުމުގެ ސަބަބުން ކަޅު ބާޒާރު އިތުރަށް އަޑިއަށް ގޮސް އޮޅުވާލުންތައް ގިނަވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމެކެވެ.

ސަރުކާރުން އެޅި މި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ޤައުމީ އިޤްތިޞާދު ސަލާމަތްކުރުމަށާއި، ކަޅު ބާޒާރުގެ ނުފޫޒު ކަނޑުވާލުމަށް މިހާތަނަށް އެޅި އެންމެ ވަރުގަދަ އަދި ޒިންމާދާރު ފިޔަވަޅެވެ. ބޭރު ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ރަސްމީ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވެއްދުމަށް ސަރުކާރުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ޤައުމުގެ އެތެރޭގައި އެނބުރޭ ޑޮލަރުގެ ދައުރުވުން ދެނެގަނެވި، އިޤްތިޞާދީ ހަމަޖެހުމާއި ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ ވަކިވަކި ފަރުދުންނާއި ވިޔަފާރިތަކުން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން ހުއްޓުވައި، ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް ކޮންމެހެން އަޅަންޖެހިފައިވާ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

މި އައު ސިޔާސަތުތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފައިދާއަކީ ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކާއި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އޭގެ ހެޔޮ އަސަރު ކުރާނެ ކަމެކެވެ. ބްލެކް މާކެޓްގައި ޑޮލަރުގެ އަގު އުފުލުމަކީ ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ ކާބޯތަކެއްޗާއި ޒަރޫރީ މުދަލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލި، އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވާ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރުން މިކަމަށް އެޅި ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބާޒާރުގެ އަގުތައް ހަމައަކަށް އެޅި، ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުން ކޮންޓްރޯލްވެ، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޖީބަށް އޭގެ ލުއިކަން ލިބިގެންދާނެއެވެ.

މީގެއިތުރުން، ޤައުމުގެ މައި އިޤްތިޞާދީ ބާރު ކަމުގައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ ބޭރު ފައިސާ ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓުމަށް މި ސިޔާސަތުތަކުން ބާރުއަޅައެވެ. ދައުލަތުގެ ރަސްމީ ރިޒާވް ވަރުގަދަކޮށް، ރާއްޖޭގެ ދަރަނި އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ބޭރު ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ހަރުދަނާ ޤަވާޢިދުތަކެއްގެ ތެރެއިން ހިންގުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރުގެ މި ހަރުދަނާ ނިންމުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ އިސްތިޤްލާލު ރައްކާތެރިކޮށް، މުސްތަޤްބަލުގައި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ލޮޅުންތަކުން ދިފާޢުވުމަށް އެޅުނު ވަރަށް މުހިންމު ބިންގަލެކެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަލާއިރު، މި ރިޕޯޓުގެ ސުރުޚީން އެ ގޮވާލާ ގޮވާލުމަކީ ދިވެހި އިޤްތިޞާދުގެ ޙަޤީޤީ ޙާލަތު ދައްކުވައިދޭ އަދި ކޮންމެހެން އިޖާބަދޭންޖެހޭ ވަރުގަދަ މެސެޖެކެވެ. މުޅި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ރަހީނުކޮށް، އާންމު ރައްޔިތުން ނިކަމެތިކޮށްގެން ހިންގާ މިފަދަ ބޮޑެތި މާލީ ޖަރީމާތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ޑޮލަރު ގަވާއިދުތައް މިއަށްވުރެވެސް ހަރުކަށިކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. ހަމައެކަނި ފައިސާގެ ޖޫރިމަނާއަކުން ނުފޫޒުގަދަ ކަޅު ބާޒާރުގެ ނެޓްވޯކްތައް ނައްތައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. މިފަދަ ޤައުމީ ޚިޔާނާތްތަކަށް އޮތް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ޢަދުލުވެރި އަދަބަކީ، ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކައިގެން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގާ މީހުންނަށް ވަގުތުން ވަގުތަށް ބޮޑެތި ޖަލު ޙުކުމްތައް އިއްވައި، އެކަން ތަންފީޒުކުރުމެވެ.

ލޮބުވެތި ރައީސެވެ. އަގުބޮޑުކޮށް ވިއްކަންޏާ، ޑޮލަރު ގަވާއިދު އަދިވެސް ހަރުކަށި ކުރާށެވެ. ވަގުތުން ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވަވާށެވެ.