ޑޮލަރުގެ ތަދުކަމަކީ ވާރުތަވީ އިޤްތިޞާދީ މައްސަލައެއް: ހައްލުކުރަން ސަރުކާރުން ދަނީ ފިޔަވަޅު އަޅަމުން
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭރު ފައިސާގެ ތަދުކަމާއި ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރު އުފެދިފައިވަނީ މާ ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ވާރުތަވި ދަރަންޏާއި އިޤްތިޞާދީ އޮނިގަނޑުގެ މައްސަލަތަކުން ކަމަށާއި، އެކަން ހައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ދަނީ އިޞްލާޙީ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ.
ޑޮލަރުގެ ތަދުކަމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރާއެކު އަލަށް އުފެދުނު ކަމެއް ނޫނެވެ. ބޭރު ފައިސާގެ ތަދުކަމާއި ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރެއް އޮތުމަކީ މި ސަރުކާރު އައުމުގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިންވެސް އޮތް ކަމެކެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާ (އައިއެމްއެފް) އިން 2023 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު ފައިނޭންޝަލް ސިސްޓަމް ސްޓެބިލިޓީ އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓުގައި، ރާއްޖޭގައި ބޭރު ފައިސާގެ ތަދުކަން ދެމިއޮތުމަކީ އޮނިގަނޑުގައި ހުރި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އުމްރާނީ ތަރައްޤީއަށް ކުރެވުނު ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާއި ބޭރުގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ހުރި ދަރަންޏާއި، ސަރުކާރާއި ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކުގެ ދަރަނި އަދާކުރަންޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވުން ހިމެނެއެވެ.
Ads by BMLކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙްގެ ސަރުކާރުގައި ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތަކާއި އާންމު އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާކުރިއެވެ. އަދި އިމްޕޯޓަށް ނުހަނު ބޮޑަށް ބަރޯސާވާ އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ލޯނު ދިޔައީ ނަގަމުންނެވެ.
އައިއެމްއެފްގެ އަންދާޒާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެ ދުވަސްވަރު އެޗްޑީސީގެ ސަބަބުން އެކަނިވެސް އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 160 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ރާއްޖެއިން ބޭރުވިއެވެ. މިއީ އެ ދުވަސްވަރު މަރުކަޒީ ބޭންކުގައި ހުރި ރިޒާވްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތައެވެ.
އައިއެމްއެފްގެ ރިޕޯޓްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، 2021 ވަނަ އަހަރު ކަޅު ބާޒާރުގެ އަގު ރަސްމީ އަގަށްވުރެ 10 އިންސައްތަ މަތިވިއެވެ. އަދި 2020 ވަނަ އަހަރު 985 މިލިއަން ޑޮލަރުގައި ހުރި ރަސްމީ ރިޒާވް، 2021 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު 806 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ދަށްވިއެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރު ކަރަންޓް އެކައުންޓް ޑެފިސިޓް ޖީޑީޕީގެ 22.8 އިންސައްތައަށް ފުޅާވެ، ރަސްމީ ރިޒާވް 589 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ދަށްވިއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއާއި ވިޔަފާރިއާ ބެހޭ ވަޒީރު މުޙައްމަދު ސައީދު ވަނީ، އޮޅުން އަރާ ފަދަ ޚަބަރުތަކުގެ ސަބަބުން ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ އަގު އުފުލުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ ތަދުކަމެއް އުޅޭކަމަށް ގަސްދުގައި ދޮގު މައުލޫމާތު ފެތުރުމަކީ، މާލީ ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެ ޑޮލަރުގެ އަގު އުފުލުމަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ.
މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ފިޔަވަޅަކީ 1 ޖެނުއަރީ 2025 ގައި އަމަލުކުރަން ފެށި 'ބޭރު ފައިސާއާ ބެހޭ ޤާނޫނު' އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ބޭރު ފައިސާގެ އޮނިގަނޑަށް ގެނެވުނު މުހިންމު ބަދަލެކެވެ.
މި ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތުން ލިބޭ ބޭރު ފައިސާ ރަސްމީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވުން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު އައިއެމްއެފްއިން ވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ސަބަބުން ބޭރު ފައިސާގެ ލިކުއިޑިޓީއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބާރުތައް ކުޑަވެ، ރިޒާވް ބިނާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީފައިވާކަން ބަޔާންކޮށްފައެވެ.
މޯލްޑިވްސް މޮނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ވަނީ އިތުރުވެ، ގާތްގަނޑަކަށް 977 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ. މިއީ 2023 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު އޮތް 589 މިލިއަން ޑޮލަރާ އަޅާބަލާއިރު ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ބޭރު ފައިސާގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު އެމްއެމްއޭ އިން ވަނީ ރިޒާވް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާއާއެކު 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ-ސްވޮޕް އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ. އަދި 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެމްއެމްއޭއިން ވަނީ ޖުމްލަ 997.7 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ބާޒާރަށް ދޫކޮށްފައެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޑޮލަރުގެ މައްސަލައަކީ މާ ކުރިންސުރެ އިޤްތިޞާދުގައި އަށަގަނެފައިވާ މައްސަލައެއް ނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ދަނީ ދަރަނި މެނޭޖްކުރުމާއި ރިޒާވް ވަރުގަދަކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކެއް މެދުވެރިކޮށް އިޤްތިޞާދީ ހަމަޖެހުން ދަމަހައްޓަމުންނެވެ.
Ads by MACL
