ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ދުފުމުގެ ސަޤާފީ އާދަ: ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި ފެތުރެމުންދާ ކެންސަރުގެ ވަބާއެއް!

ދުފުމުގެ ސަޤާފީ އާދަ: ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި ފެތުރެމުންދާ ކެންސަރުގެ ވަބާއެއް!

ދުފުމަކީ ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި އާދަކާދައިގެ ތެރޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ ހިމެނެމުން އަންނަ، އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އާދައެކެވެ. ނަމަވެސް، ޒަމާނީ ޞިއްޙީ ދިރާސާތަކުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި، ދުފުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތަކުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކާއި ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި މިއީ ގެއްލުމެއް ނެތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުނު ނަމަވެސް، މިއީ އޭގެ ފުރަގަހުގައި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ޞިއްޙީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ.

ދުފުމުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ މާއްދާތަކުގެ ތެރޭގައި ބިލަތް, ފޯއް, ހުނި އަދި ދުންފަތް ހިމެނެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ފޯކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ ކެމިކަލެއް ކަމަށްވާ 'އަރެކޮލިން' ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ހަމައެހެންމެ، ދުފުމަށް ބޭނުންކުރާ ހުންޏަކީ ކެލްސިއަމް ހައިޑްރޮކްސައިޑް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށް ވުމުން، އެއީ އަނގައިގެ ތެރޭގެ މަޑު މަސްތަކާއި ދުލުގެ ދިފާޢީ ދުލިފަށަށް ގެއްލުންދީ، އަނގަ ފާރުވުމަށް މެދުވެރިވާ ނުރައްކާތެރި މާއްދާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުންފަތް އެއްކުރުމުން މި ގެއްލުންތައް ދެގުނައަށް އިތުރުވެގެންދެއެވެ.

ޞިއްޙީ ގޮތުން ބަލާއިރު ދުފުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލަކީ އަނގައާއި، ކޮލާއި، ތުންފަތް އަދި ކަރުތެރެއަށް ޖެހޭ ކެންސަރު ބައްޔެވެ. ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާ އިން ވަނީ ފޯކާއި ދުންފަތަކީ ފުރަތަމަ ދަރަޖައިގެ ކެންސަރު އުފައްދާ މާއްދާތައް ކަމަށް ރަސްމީކޮށް ކަނޑައަޅާފައެވެ. ގަވާއިދުން ދުފާ މީހުންނަށް އަނގަ ހުޅުވަން އުނދަގޫވާ ބަލި ކަމަށްވާ 'އޮރަލް ސަބްމިއުކަސް ފައިބްރޯސިސް' ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވެއެވެ. މި ބަލީގެ ސަބަބުން އަނގައިގެ އެތެރޭގެ މަސްތައް ހަރުވެ ވާންވުމުގެ ސަބަބުން ޒަމާން ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ކާބޯތަކެތި ދިރުވުމަށާއި ވާހަކަދެއްކުމަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ.

ދުފުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ދަތްތަކާއި ހިރުގަނޑުން ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ފޯކާއި ބިލަތުން އުފެދޭ ކުލަ ދަތްތަކުގައި ހިފުމުގެ ސަބަބުން ދަތްތަކުގެ އަޞްލު ގުދުރަތީ ކުލަ ގެއްލި، ރަތް ނުވަތަ ކަޅު ކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ. އަދި ހުންޏާއި ދުންފަތުގެ ސަބަބުން ހިރުގަނޑު ދިޔާވެ، ދަތްތަކުގެ ބަޔަށް ބަލިކަށިކަން އައިސް، އަނގައިން ނުބައި ވަސް ދުވުމާ އެކު ދަތްތައް އަވަހަށް ހަލާކުވުމަށް މެދުވެރިވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ފޯކުގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލްތައް ލޭގެ ތެރެއަށް ވާސިލުވުމުން ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވެ، ލޭގެ ފިއްތުން މަތިވެ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ.

ދުފުމަކީ ހަމައެކަނި އުފާލުމަކަށް ނުވަތަ ފޫހިފިލުވުމަށް ކުރެވޭ ސަގާފީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، މިއީ އިންސާނާގެ ޞިއްޙަތު އެއްކޮށް ހަލާކުކޮށްލާ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ. އަނގައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމު ހަލާކުކޮށް، ކެންސަރާއި ހިތުގެ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިކުރާ މި ނުރައްކާތެރި އާދައާ ދުރުހެލިވުމަކީ، ފަރުދީ ފެންވަރެއްގައާއި މުޖުތަމަޢުގެ ފެންވަރުގައި ދުޅަހެޔޮ ޖީލެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ މުހިންމު ކަމެކެވެ.