ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ޑްރޯން އާއި ދިވެހިރާއްޖެ، އަސްކަރިއްޔާ ޒަމާނީވެ ގެނެވުނު ހެޔޮ ބަދަލެއް!

ޑްރޯން އާއި ދިވެހިރާއްޖެ، އަސްކަރިއްޔާ ޒަމާނީވެ ގެނެވުނު ހެޔޮ ބަދަލެއް!

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާ ޒަމާނީކުރުމުގެ މަސައްކަތަކީ، ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ.
މި މަސައްކަތުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބަދަލަކީ ޑްރޯން (Unmanned Aerial Vehicle - UAV) ގެނައުމެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި ހަރަދުތަކާ ގުޅިގެން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ސުވާލު އުފައްދަމުންދާއިރު، މިއީ އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ކޮންމެހެން ވިސްނާލަންޖެހޭ އަދި މިކަމުގެ މައުލޫމާތު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދެނެގަންނަން ޖެހިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ބޮޑު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، އެކި ދިމާލަށް ކުދިކުދި ރަށްތައް ބެހިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މިފަދަ ޖުޣުރާފީއެއްގައި، ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަކީ އިންތިހާއަށް ދަތިކަމެކެވެ. މި ދަތިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ޑްރޯން ގަތުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންޖެހިގެން ކުރި ކަމެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކްސްކްލޫސިވް އިކޮނޮމިކް ޒޯން (އީ.އީ.ޒެޑް) އަކީ 900،000 އަށްވުރެ ގިނަ އަކަ ކިލޯމީޓަރުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެކެވެ. މި ބިޔަ ސަރަހައްދު، ހާއްސަކޮށް އުތުރާއި ދެކުނުގެ ދިގު ހިސާބުތައް، އިންސާނުން ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ވަގުތާއި ފައިސާގެ ގޮތުން ބޮޑު ގުރުބާނީއެއްވާނެ ކަމެކެވެ. ޑްރޯންތަކުގެ ސަބަބުން މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ލިބި، އެއްކޮޅުން އަނެއްކޮޅަށް ފުރިހަމައަށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން އަސްކަރިއްޔާއަށް ލިބިގެންދިޔައެވެ.

ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ ޑްރޯންތައް ގެނައުމުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން ކުރިން އޮތް މިންވަރަށްވުރެ 6 ގުނަ އިތުރުވެގެން ދިޔަކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަދަދީ އިތުރުވުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ވައިގެ ބާރުގެ ސަބަބުން ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މިހާރު ކަނޑުތައް މަތިން ބަލާ، ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުވެގެން މިދަނީ ހީވެސް ނުކުރާ ބާރުމިނުގައި ބޭރުގެ އެއްވެސް ބާރަކަށް ބަރޯސާވުމަކާ ނުލައެވެ.

މިއީ ޔޫއޭވީ / ޑްރޯންގެ ޒަމާނެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗު މަހު ވައިގެ ބާރު (އެމްއެންޑީއެފް އެއަރ ކޯރޕްސް) އުފެއްދުމާއެކު، ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާއަށް މި ޒަމާނުގައި ނުލިބޭފަދަ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދިޔައެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހަނގުރާމަތައް މިހާރު ހިނގަމުންދަނީ ޑްރޯން، މިސައިލް އަދި ސައިބަރ ހަނގުރާމައިގެ އާޓްތަކާއެކު ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މިފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީއަށް އިންވެސްޓްކުރުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދިމާވެދާނެ ކޮންމެ ނުރައްކަލަކަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި ލާޒިމު ކަމެކެވެ.

މީގެ ކުރިން، ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭރުގެ ޤައުމުތަކަށް ބަރޯސާވެ ހަރަކާތްތެރިވާން ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް، ޑްރޯންތައް ގެނެސް، ޤައުމީ ވައިގެ ބާރު ޤާއިމުކުރުމާއެކު، ރާއްޖެއަށް މިހާރު ވަނީ މިކަމުގައި ފަޚުރުވެރި މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައެވެ. މިކަމަކީ، އެޗް.އީ.ޕީ.ގެ ވިޝަންގެ ދަށުން އަސްކަރިއްޔާގެ ޒަމާނީކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަޤްސަދެވެ.

ޑްރޯން ގަތުމުގެ އަގު ބޮޑުކަމާއި، ހިޔާނާތުގެ ތުހުމަތުތަކެއް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ކުރި ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢުގެ ނަޒަރިއްޔާތުން ބަލާއިރު، މި ހަރަދުތަކަކީ ޤައުމުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކުރެވުނު އިސްރާފެއް ނޫން ކަމަށް ސާބިތުކޮށްދެއެވެ. ޤައުމެއްގެ ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަމުގެ އަގު ވަޒަންކުރެވޭނީ ފައިސާގެ އަދަދަކުން ނޫނެވެ. ޑްރޯންތަކުގެ ސަބަބުން ލިބޭ އިލެކްޓްރޯނިކް ސަޕޯޓް ސިސްޓަމާއި، ޑުއަލް ސެޓްލައިޓު ކޮމިއުނިކޭޝަން ސިސްޓަމް، އަދި ހަމަލާ ދިނުމުގެ ޤާބިލުކަމަކީ މި ޒަމާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއެއްގައި ހުންނަންޖެހޭ މުހިންމު ސިފަތަކެވެ. މިފަދަ ޚަރަދުތަކަކީ ދިގު މުއްދަތަށް ޤައުމުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ.

ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާއަށް ޑްރޯން ގަތުމުގައި ހިޔާނާތް ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުތަކެއް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ކުރިނަމަވެސް، މިފަދަ ތުހުމަތުތަކަކީ ޤައުމީ ދިފާޢުގެ ކަންކަމުގައި އާންމުކޮށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކެކެވެ. ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ ދަށުން މިފަދަ މުއާމަލާތްތަކުގެ ތަފްސީލު ސިއްރުކުރުމަކީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ވެސް ޢަމަލުކުރާ އުސޫލެކެވެ.

ޑްރޯން އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް ގެނެވުނު މި ބަދަލަކީ، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. ޑްރޯން ގަތުމަކީ އިސްރާފެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ ޒަރޫރީ ބޭނުމަކަށް ކުރެވުނު މުހިންމު އިންވެސްޓްމަންޓެއްކަން ސާބިތުކޮށްދެނީ ބޮޑު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ފުރިހަމައަށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބި، ކޯސްޓްގާޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން 6 ގުނަ އިތުރުވެ، ޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން އަސްކަރިއްޔާ ކުރިއެރުވުމުގެ އިތުރުން، ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ބަރޯސާވުމަކާ ނުލައި ޤައުމީ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ފަޚުރުވެރި މިނިވަންކަން ލިބުމުންނެވެ.

މިފަދަ ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ޤައުމަށް ގެނައުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އަޅާފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މިއީ އަސްކަރިއްޔާ ޒަމާނީވެ ގެނެވުނު ހެޔޮ ބަދަލެއް ކަމާމެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ.