ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ރިޕޯޓް

ޤައުމީ ޢަޒުމުގެ ނަޞްރު: ތިނެއް ނޮވެންބަރުގެ ޤުރުބާނީގެ ދަރުސް

ޤައުމީ ޢަޒުމުގެ ނަޞްރު: ތިނެއް ނޮވެންބަރުގެ ޤުރުބާނީގެ ދަރުސް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގެ ތެރެއިން، ޤައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި ސިފައިންގެ މަތިވެރި ޤުރުބާނީގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަހަކީ ނޮވެންބަރު މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހެވެ. މި ދުވަހަކީ 1988 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދިން ނުރައްކާތެރި ޢުދުވާނީ ހަމަލާއިން ދިވެހި ޤައުމު ސަލާމަތްކުރެވުނު މަތިވެރި ނަޞްރުގެ ދުވަހެވެ. މި ހާދިސާއިން ދިވެހީންގެ ހިތްތަކުގައި އަބަދަށްޓަކައި ބިންވަޅުނެގިފައިވަނީ، މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ދިފާޢުކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހި ދަރީން ދެއްކި ހިތްވަރާއި، އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ރީތި މިސާލެވެ.**

ޢުދުވާނީ ހަމަލާގެ ފެށުން


1988 ނޮވެންބަރު 3 ވަނަ ދުވަހުގެ ފަތިހު، ސްރީލަންކާގެ ނިރުބަވެރި ޖަމާޢަތެއް ކަމުގައިވާ ޕްލޯޓް (PLOTE) ގެ ހަނގުރާމަވެރިން، ދިވެހި ބަޣާވާތްތެރިންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު، ޒަމާނީ ހަތިޔާރާއެކު މާލެއަށް އަރައި، ދިވެހި ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒަށް ކުއްލި ހަމަލާއެއް ދިނެވެ. މި ހަމަލާގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ސަރުކާރު ބަދަލުކޮށް، ވެރިކަން ހިފުމެވެ. ދުޝްމަނުންގެ ރޭވުންތައް ހުރީ ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެމީހުން ހީކުރި ގޮތާ ޚިލާފަށް، ދިވެހި ސިފައިންގެ ހިތްވަރާއި ޤައުމީ ޖޯޝު ވަނީ އެ ރޭވުންތައް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާފައެވެ.

ޤައުމީ ބަޠަލުންގެ ޤުރުބާނީ


މި ޢުދުވާނީ ހަމަލާގެ ފުރަތަމަ ދިފާޢީ ބާރަކަށްވީ، ސިފައިންގެ މައިގޭޓު ބެލެހެއްޓުމުގައި ހުރި 20 އަހަރުގެ ޒުވާން ސިފައިންގެ މީހާ، **ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމް** އެވެ. އޭނާގެ ހިތްވަރުގަދަ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން، ދުޝްމަނުންގެ މުޅި ޕްލޭން ވަގުތުން ފޭލިވިއެވެ. އޭނާގެ ފުރާނައިން ޤުރުބާންވެގެން، ސިފައިންގެ އެތެރޭގައި ތިބި ސިފައިންނަށް ހަތިޔާރު ނަގައި، ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނެވެ. މި މަތިވެރި ޤުރުބާނީގެ ސަބަބުން، ޙުސައިން އާދަމް ވަނީ ނަޞްރުގެ ދުވަހުގެ ޤައުމީ ބަޠަލުގެ ޝަރަފު ހޯއްދަވާފައެވެ.

މި ހަމަލާގައި ޖުމްލަ 19 ދިވެހިން ޝަހީދުވިއެވެ. އޭގެތެރޭގައި 8 ހިތްވަރުގަދަ ސިފައިންނާއި، 11 އާންމު ރައްޔިތުން ހިމެނެއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ލެއިން މި ފަސްގަނޑު ތެމިގެންދިޔައިރު، އެއީ ދިވެހީންގެ މިނިވަންކަމުގެ އަގު ކިހާ މަތިކަން ދައްކުވައިދިން ހާދިސާއެކެވެ.

އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ބާރު


ޢުދުވާނީ ހަމަލާގެ ވަގުތުގައި ދިވެހި ސިފައިންގެ އިސްކޮށް ހުންނެވި މޭޖަރ މުޙައްމަދު ޒާހިރު (ފަހުން މޭޖަރ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔަރޑް)) އާއި، ލެފްޓިނެންޓް މޫސާ ޢަލީ ޖަލީލް (ފަހުން ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް) ފަދަ ބޭފުޅުންގެ ހަރުދަނާ ލީޑަރޝިޕްގެ ދަށުން، ސިފައިން ވަނީ އެންމެ ފަހު މީހާއާ ޖެހެންދެން ވެސް ދުޝްމަނުންނަށް އަމާން ނުދިނުމުގެ ޢަޒުމުގައި ތިބެ، ޖިހާދުކޮށްފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މާލެތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވި ސިފައިންގެ ބައެއް ބޭފުޅުން، ސިފައިންގެ ބަޑިގުދަނުގެ ތަޅުދަނޑިފަތި ސިފައިންގެއަށް ގެނެސްދިނުމާއި، ޒަޚަމްވި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ހޮސްޕިޓަލްގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުން ފަދަ ވަރަށް މުހިންމު ޚިދުމަތްތަކެއް ވަނީ އަދާކޮށްފައެވެ. މި ހުރިހާ ކަމަކުން ދައްކުވައިދެނީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ހިތްވަރާއި، ޤައުމީ ވާޖިބަށް އެބޭފުޅުން ދެއްވި އިސްކަމެވެ.

އަދި، ދުޝްމަނުން އާންމު ރައްޔިތުން އިންސާނީ އައްޑަނައެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް، އެއްވެސް ދިވެއްސަކު ދުޝްމަނުންނާ އެއްބައިވެފައެއް ނުވެއެވެ. މިކަމުން ދިވެހީންގެ ޤައުމީ އެއްބައިވަންތަކަން ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ.

ނަޞްރުގެ ހަޤީޤަތް


ނޮވެންބަރު 3 ގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާ ނާކާމިޔާބުވީ، ދިވެހި ސިފައިންގެ މަތިވެރި ޖިހާދާއި، ދިވެހި ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުން އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ތިބުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުޝްމަނުންނަށް ދިވެހި ސިފައިން ބަލިނުކުރެވޭނެކަން ޔަޤީންވުމުން، އެމީހުން މަސައްކަތްކުރީ ރާއްޖެ ދޫކޮށް ފިލައިގެން ދިއުމަށެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ، ދުޝްމަނުން ރަހީނުކުރި ދިވެހިން ސަލާމަތްކޮށް، އެމީހުން ޤާނޫނުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އެހީވި ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހަމަލާގެ ކުރިމަތިލުން ކާމިޔާބުކުރެވުނީ ދިވެހި ސިފައިންގެ ހިތްވަރާއި ޢަޒުމުގެ ސަބަބުންކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ތިނެއް ނޮވެންބަރުގެ ނަޞްރުގެ ދުވަހަކީ، ދިވެހި ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ދިފާޢުކުރުމަށްޓަކައި، ދިވެހި ދަރީންގެ ފަރާތުން ފެނިގެންދިޔަ އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ޤުރުބާނީގެ ދަރުސްތަކުން ފުރިފައިވާ ދުވަހެކެވެ. މި ދުވަސް އަބަދުމެ ފާހަގަކުރެވެމުންދާނީ، ޤައުމީ ޢަޒުމުގެ ބާރު ދުނިޔެއަށް ހާމަކޮށްދިން، ފަޚުރުވެރި ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދިވެހި ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ޝަހީދުވި ހުރިހާ ބަޠަލުންނަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރުކުރެއްވުން އެދި ދުޢާކުރަމެވެ.