އަވަށްޓެރިޔާއަކީ ތިބާގެ ވާރިޘަކަށް ވެދާނެ!
އިސްލާމް ދީނަކީ ހަމައެކަނި އަޅުކަމުގެ ކަންކަން ބަޔާންކޮށްދޭ ދީނެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމާއި، އިންސާނުންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވާ ދީނެކެވެ. މި ގުޅުންތަކުގެ ތެރޭގައި، އަވަށްޓެރިންނަށް ކަމޭހިތުމާއި، އެމީހުންނާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ ވަރަށް މުހިންމު އަދި ބާރުއަޅާފައިވާ ކަމެކެވެ.
މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. އަވަށްޓެރިންނަށް ކަމޭހިތުމަކީ މާތް ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށްފަހު ދެން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވާ އެއްކަމެވެ.
وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا -- سورة النساء (4:36)
Ads by BMLމާނަ: "ތިޔަބައިމީހުން، اللَّه އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އަދި، އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް شريك ނުކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި، މައިންބަފައިންނަށާއި، ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށާއި، يتيم ންނަށާއި، مسكين ންނަށާއި، ގާތް އަވަށްޓެރިޔާއަށާއި، ދުރު އަވަށްޓެރިޔާއަށާއި، ކައިރި އެކުވެރިޔާއަށާއި، ދަތުރުވެރިޔާއަށާއި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމާގެ މޮޅުކަން ތިމާޔަށްފެނި، ބޮޑާވެގެން އުޅޭ މީހަކުކަމުގައި ވެއްޖެ މީހަކުދެކެ، اللَّه ލޯބިވެވޮޑިގެނެއް ނުވެތެވެ."
މި އާޔަތުން ދޭހަވާ ގޮތުގައި، އަވަށްޓެރިޔާގެ ޙައްޤު ވަނީ، ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި، ޔަތީމުންނާއި، މިސްކީނުންގެ ޙައްޤުތަކާ އެކު، މާތް ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށްފަހު ދެން ގެންނަވާފައެވެ. އަދި އަވަށްޓެރިން ދެ ބަޔަކަށް ބައްސާލާފައިވެއެވެ: "الْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ" (ގާތްކަން ބޮޑު އަވަށްޓެރިޔާ - ތިމާގެ ނުވަތަ މުސްލިމް) އަދި "الْجَارِ الْجُنُبِ" (ދުރު އަވަށްޓެރިޔާ - ނުވަތަ މުސްލިމެއް ނޫން). މިއިން ދައްކުވައިދެނީ، އަވަށްޓެރިޔާގެ ދީނާއި ނަސްލަށް ބެލުމެއްނެތި، ހެޔޮކޮށް ހިތުމަކީ އިސްލާމީ އަޚްލާޤުގެ ބައެއް ކަމެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ވަނީ އަވަށްޓެރިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ މުހިންމުކަން ވަރަށް ގިނަ ޙަދީސްފުޅުތަކުން ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.
"مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ"
މާނަ: "ޖިބްރީލްގެފާނު އަހުރެންނަށް އަވަށްޓެރިޔާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރެއްވުން ގިނަކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން، އަހުރެން ހީކުރީ އަވަށްޓެރިޔާ ވާރިޘަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ." (ޞަޙީޙް އަލް-ބުޚާރީ، 6014)
މި ޙަދީސްފުޅުން ދޭހަވަނީ، އަވަށްޓެރިޔާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ މުހިންމުކަން އެހާ ބޮޑުކަމުން، އެމީހުންނަށް ތިމާގެ މުދަލުން ވާރިޘާގެ ބައެއް ލިބިދާނެ ކަމަށްވެސް ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަށް ހީފުޅު ކުރެއްވުނު މިންވަރަށެވެ. މިއީ އަވަށްޓެރިޔާގެ ޙައްޤު އިސްލާމް ދީނުގައި ބޮޑުކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
އަދިވެސް އަބޫ ހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލުﷲ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.
"مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يُؤْذِ جَارَهُ"
މާނަ: "މާތް ﷲ އަށާއި، އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވާ މީހާ، ފަހެ އޭނާގެ އަވަށްޓެރިޔާއަށް އުނދަގޫ ނުކުރާހުށިކަމެވެ." (ޞަޙީޙް އަލް-ބުޚާރީ، 6018)
އަވަށްޓެރިޔާއަށް އުނދަގޫކުރުމަކީ، މާތް ﷲ އަށާއި އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވުމާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ކަމުގައި މި ޙަދީސްފުޅުގައި ވަނީ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. މީގެ މާނައަކީ އަވަށްޓެރިޔާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަކީ އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
އަވަށްޓެރިންނަށް ކަމޭހިތުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބައެއް މިސާލުތަކުގެ ތެރޭގައި އެމީހުންނަށް އުނދަގޫ ނުކުރުން ހިމެނެއެވެ. މިގޮތުން އަވަށްޓެރިޔާގެ ނިދި ނުވަތަ ހަމަޖެހުމަށް ބުރޫއަރާފަދަ ގޮތަކަށް އަޑުގަދަ ނުކެރުން، ނުވަތަ އެމީހުންގެ ގޯތިތެރެއަށް ކުނި ނޭޅުން ފަދަ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
އަދި ބަލިވީމާ ޒިޔާރަތްކުރުން، ނުވަތަ ދަތުރެއްގައި ހުރެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ޢާއިލާގެ ޙާލު ބެލުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ވެސް ގުޅުން ބަދަހިކުރާނެ ކަންކަމެވެ.
ކައްކާ އެއްޗެއް ނުވަތަ މޭވާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އޭގެން ބައެއް އަވަށްޓެރިޔާއަށް ހަދިޔާކުރުމަކީ ވެސް ރިވެތި އާދައެކެވެ. ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެފާނު ސުރުވާ ކައްކަވައިފިނަމަ، އެއަށް ފެން އިތުރުކުރައްވާށެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނުގެ އަވަށްޓެރިޔާގެ ތެރެއިން ބަޔަކަށް އޭގެން ދެއްވާށެވެ." (ޞަޙީޙް މުސްލިމް). މީގެ އިތުރުން މުސީބާތެއް ނުވަތަ ދަތިކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ އެހީތެރިވުމަކީ ވެސް އަވަށްޓެރިޔާގެ ޙައްޤެކެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އަވަށްޓެރިންނަށް ކަމޭހިތުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅާފައިވާ އަސާސީ އަޚްލާޤެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ދީނީ ވާޖިބެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޖުތަމަޢުގެ ގުޅުންތައް ބަދަހިކޮށް، އަމާންކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުން ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ލާޒިމުކުރާ އިޖުތިމާޢީ ޒިންމާއެކެވެ. އަވަށްޓެރިޔާގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ، އެމީހުންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތައިފިނަމަ، އެކަމުގެ ޘަވާބާއި ދަރުމަ މާތް ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ލިބި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބޭނެއެވެ.
ރިފަރެންސް ލިސްޓް
1. ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުއް ނިސާ (4)، އާޔަތު 36.
2. ޞަޙީޙް އަލް-ބުޚާރީ: ކިތާބުލް އަދަބު، ޙަދީޘް ނަންބަރު 6014 (ޖިބްރީލްގެފާނުގެ ވަޞިއްޔަތް).
3. ޞަޙީޙް އަލް-ބުޚާރީ: ކިތާބުލް އަދަބު، ޙަދީޘް ނަންބަރު 6018 (އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަން).
4. ޞަޙީޙް މުސްލިމް: ކިތާބުލް ބިއްރި ވައްޞިލާ، ޙަދީޘް ނަންބަރު 2625 (ސުރުވާ ކެކުމުގެ ޙަދީޘް).
Ads by MACL
