ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ދީން

ދުނިޔެއާއި އެތަނުގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކަށްވުރެ މާތްކަން ބޮޑު އެއްޗެއް!

ދުނިޔެއާއި އެތަނުގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކަށްވުރެ މާތްކަން ބޮޑު އެއްޗެއް!

އިސްލާމް ދީނުގައި ފަރުޟު ކުރައްވާފައިވާ ފަސް ނަމާދުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ނަމާދަކީ ފަތިސް ނަމާދެވެ. މި ނަމާދުގެ މަތިވެރިކަން ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ ސުންނަތުން ސާބިތުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ފަތިސް ނަމާދުގެ ކުރިން އަދާކުރާ ދެ ރަކުޢަތުގެ ސުންނަތް ނުވަތަ "ރަކުޢަތައި އަލް-ފަޖްރު" އަކީ އެތައް ހިކުމަތަކާއި ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމައެއް އެކުލެވިގެންވާ އަޅުކަމެކެވެ.

މި ދެ ރަކުޢަތުގެ އަގު ވަޒަންކޮށްދެއްވައި، ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ: "ފަތިސް ނަމާދުގެ ކުރީގެ ދެ ރަކުޢަތަކީ، ދުނިޔެއާއި އެތަނުގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކަށްވުރެ މާތްކަން ބޮޑު އެއްޗެކެވެ." [1] މި ބަސްފުޅުން އެކަނިވެސް، ދުނިޔޭގެ މުދަލާއި ޖާހާއި ޢިއްޒަތަށްވުރެ މި އަޅުކަން މާތްވެގެންވާކަން ހާމަވެއެވެ. މިއީ މުއުމިނަކު އާޚިރަތުގެ ކަންކަމަށް އިސްކަން ދިނުމަށް ލިބިގެންދާ ވަރުގަދަ ހިތްވަރެކެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ ޢަމަލުފުޅުތަކުން މި ދެ ރަކުޢަތުގެ މުހިންމުކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހާމަވެއެވެ. ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، "ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ފަރުޟު ނަމާދުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް ދެމިހުންނަވައި، އަދި އެންމެ ބޮޑަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދެއްވީ ފަތިސް ނަމާދުގެ ކުރީގެ ދެ ރަކުޢަތަށެވެ." [2] އެކަލޭގެފާނު ދަތުރުފުޅުމަތީގައި ވެސް މި ސުންނަތް ދޫކޮށްނުލައްވާކަން ރިވާވެގެންވެއެވެ. މިއީ މި އަޅުކަމަށް ދެއްވި ސަމާލުކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.

މި ދެ ރަކުޢަތް އަދާކުރެއްވުމުގައި އެކަލޭގެފާނު ޢަމަލުކުރެއްވި ގޮތަކީ ވަރަށް ކުރުކޮށް އަދާކުރެއްވުމެވެ. އެގޮތުން، ފުރަތަމަ ރަކުޢަތުގައި ސޫރަތުލް ކާފިރޫން އަދި ދެވަނަ ރަކުޢަތުގައި ސޫރަތުލް އިޚްލާޞް ކިޔަވާ ވިދާޅުވާކަމަށް އައިސްފައިވެއެވެ. [3] މިއީ ގިނަ ވަގުތު ނުނަގައި، އެހެނަސް ފުރިހަމަ އަޖުރު ލިބިގަތުމަށް އޮތް ރިވެތި މިސާލެކެވެ.

މި އަޅުކަމުގެ މަތިވެރިކަން އިތުރަށް ބޮޑުވަނީ، އެ އަޅުކަން އަދާކުރެވޭ ވަގުތުގެ މާތްކަމުންނެވެ. މާތް ﷲ ވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ފަތިސް ވަގުތު ގަންދެއްވައި ހުވާ ވަޙީކުރައްވާފައެވެ: "وَالْفَجْرِ" (މާނައީ: "ފަތިސް ގަންދެއްވައި ވަޙީކުރައްވަމެވެ.") [4] އަދި ފަތިސް ނަމާދުގެ ވަގުތަކީ މަލާއިކަތުން ޙާޟިރުވެ، އެ ނަމާދަށް ހެކިވެލައްވާ ވަގުތެއްކަންވެސް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. "إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا" (މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން، ފަތިސް ނަމާދަކީ (މަލާއިކަތުން) ޙާޟިރުވެ، ހެކިވެލައްވާ ނަމާދެކެވެ.") [5]

އެހެންކަމުން، ފަތިސް ނަމާދުގެ އިޙުސުންނަތަކީ ހަމައެކަނި ސުންނަތް އަޅުކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުނިޔެއާއި އޭގައިވާ ހުރިހާ ނިޢުމަތަކަށްވުރެ މަތިވެރި، ކީރިތި ރަސޫލާ އެންމެ ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދެއްވި، އަދި މަލާއިކަތުން ހެކިވެލައްވާ މަތިވެރި ވަގުތެއްގައި އަދާކުރެވޭ އަޅުކަމެކެވެ.

ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް މި މަތިވެރި އަޅުކަމަށް ސަމާލުވެ، އެއަށް ފަރުވާތެރިވުމަކީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށް އެޅޭ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.


ރިފަރެންސް ލިސްޓް:

[1] ޞަޙީޙް މުސްލިމް: ޙަދީޘް ނަންބަރު 725.
[2] ޞަޙީޙް ބުޚާރީ: ޙަދީޘް ނަންބަރު 1169.
[3] ސުނަނުއް ތިރްމިޛީ: ޙަދީޘް ނަންބަރު 417.
[4] ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުލް ފަޖްރު (89)، އާޔަތް 1.
[5] ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުލް އިސްރާ (17)، އާޔަތް 78.