ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ދީން

އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާ ރައްކާކުރުމެއް ނޫނެވެ!

އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާ ރައްކާކުރުމެއް ނޫނެވެ!

އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާ ރައްކާކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް މެދުމިންކަން އިޚްތިޔާރުކުރުމެވެ. މިއީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ އަޚްލާޤީ އަދި އިޤްތިޞާދީ އަސާސެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ނަޒަރުގައި، މުދަލާއި ވަގުތާއި، ހުރިހާ ނިޢުމަތެއް ބޭނުންކުރުމުގައި މެދުމިންކަން ބޭއްވުމަށް ވަނީ އަންގަވާފައެވެ. އެއީ އިސްރާފުކުރުމާއި، ދަހިވެތިވުމާ ދެމެދުގެ ހަމަ މަގެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އިޤްތިޞާދު ކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ބޮޑުވެގެންވަނީ، އެއީ ހަމައެކަނި ދުނިޔަވީ ފައިދާއަކަށް ނުވާތީއެވެ. އެއީ މުސްލިމެއްގެ އަޚްލާޤާއި، އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބީއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އިސްރާފުކުރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ނަފްރަތުކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އިސްރާފުކުރާ މީހުންނަކީ ޝައިޠާނާގެ އަޚުން ކަމުގައި ﷲ ވަނީ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް އިސްރާގެ 26-27 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "އަދި ގާތްތިމާގެ މީހާއަށް އޭނާގެ ޙައްޤު ދޭށެވެ! އަދި މިސްކީނާއަށާއި މަގުމަތީގައި ހުއްޓިފައިވާ މީހާއަށްވެސްމެއެވެ! އަދި އިސްރާފުކޮށް ބޭކާރު ނުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިސްރާފުކުރާ މީހުންނަކީ ޝައިޠާނުންގެ އަޚުންނެވެ. އަދި ޝައިޠާނާ އަކީ އޭނާގެ ރައްބަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކާފިރުވާ މީހެކެވެ." މި އާޔަތުން އެނގިގެންދާ ގޮތުގައި، މުދާ ބޭކާރުކޮށް، އިސްރާފުކުރުމަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ނިޢުމަތަށް ކާފިރުވުމާ ގާތްކުރާ ކަމެކެވެ.

އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އިސްރާފު ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދަހިވެތިވެ، ބަޚީލުވުމުންވެސް ދުރުހެލިވުމެވެ. ﷲގެ ޞާލިޙު އަޅުންގެ ސިފައެއް ކަމުގައި ވަނީ މި ދެކަމުގެ މެދުގައި މެދުމިންކަން އިޚްތިޔާރުކުރުމެވެ. ސޫރަތުލް ފުރްޤާންގެ 67 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "އަދި އެއުރެންނީ، އެއުރެން ހޭދަކުރާ ހިނދު، އިސްރާފު ނުކުރާ އަދި ދަހިވެތިވެސް ނުވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެ ދެކަމުގެ މެދުގައި މެދުމިންކަމެއްގެ މަތީގައިވާ ބަޔެކެވެ." މި އާޔަތުން ދޭހަވަނީ، އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދުގެ އަސާސަކީ އަދުލުވެރިކަމާއި ތަވާޒުން (Balance) ކަމެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ޒަކާތާއި ޞަދަޤާތް ދިނުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވީ ނަމަވެސް، މުސްތަޤްބަލަށްޓަކައި ރައްކާކުރުން ވަނީ ހުއްދަކުރައްވާފައެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރަންވާނީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށްފަހުގައެވެ. ޞަޙީޙް މުސްލިމްގައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައި، ރަސޫލުﷲ ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނަށް އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ ކާނާ ރައްކާކުރެއްވިކަން ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. މި ޙަދީޘްފުޅުން ދޭހަވަނީ، އާއިލާގެ ބޭނުންތަކަށްޓަކައި އަދި މުސްތަޤްބަލަށްޓަކައި ރައްކާކުރުމަކީ ހުއްދަ އަދި ރަނގަޅު ކަމެއްކަމެވެ. އެހެނީ، މުސްތަޤްބަލުގެ ބޭނުންތަކަށް ތައްޔާރުވުމަކީ އިޤްތިޞާދުގެ ބައެކެވެ.

އިޤްތިޞާދު ކުރުމުގެ ސަބަބުން މުސްލިމަކަށް ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބެއެވެ. ދުނިޔަވީ ގޮތުން ނަފްސުގެ ހަމަޖެހުން ލިބި، ދަރަނިވެރިވުމުން ސަލާމަތްވެ، ރައްކާކުރެވޭ މުދަލުން ޒަކާތާއި ޞަދަޤާތް ދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބެއެވެ. މުސްތަޤްބަލުގެ ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބެއެވެ. އާޚިރަތުގެ ގޮތުން އިސްރާފުކުރުމުން ދުރުހެލިވުމުގެ ސަބަބުން ﷲގެ ރުއްސެވުން ލިބި، ޞަދަޤާތުގެ ސަބަބުން ހެޔޮކަންތައް އިތުރުވެ، ދަރަޖަ މަތިވެއެވެ. އަދި ﷲގެ ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ސަބަބުން ދަރުމަ ލިބެއެވެ.

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އިސްލާމްދީނުގައި އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާގެ މުޢާމަލާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް މެދުމިންކަން އިޚްތިޔާރުކޮށް، އިސްރާފުކުރުމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. މި އުޞޫލުތަކަށް ތަބާވުމަކީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބިގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. މުސްލިމަކަށް ލިބިފައިވާ ކޮންމެ ނިޢުމަތެއްގައިވެސް އިޤްތިޞާދު ކުރުމަކީ، އެ ނިޢުމަތަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ގޮތެވެ.


ރިފަރެންސް

  • ކީރިތި ޤުރުއާން، ސޫރަތުލް އިސްރާ: 26-27

  • ކީރިތި ޤުރުއާން، ސޫރަތުލް ފުރްޤާން: 67

  • ޞަޙީޙް މުސްލިމް، ޙަދީޘް: 1428