ބުދަ، 18 ނޮވެމްބަރު 2026
ދީން

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ މަޤާމް: އަންހެނަކަށްވީތީ ތަފާތުކުރުމެއް ނުވޭ!

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ މަޤާމް: އަންހެނަކަށްވީތީ ތަފާތުކުރުމެއް ނުވޭ!

އިސްލާމްދީނަކީ އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ފުރިހަމަ މަގުދައްކައިދޭ ދީނެކެވެ. މި ދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ވަރަށް މަތިވެރި މަޤާމެއް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ އެކި ޙަޟާރަތްތަކުގައި އަންހެނުންނަށް ލިބިފައިވާ މަޤާމާއި ޙައްޤުތައް ވަރަށް ދަށެވެ. މިސާލަކަށް، ރޯމަން ޤާނޫނުގައި އަންހެނަކީ ފިރިމީހާގެ މިލްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނުއިރު، އެތެންސްގައި އަންހެނުންނަކީ އަބަދުވެސް ބާލިޣުނުވާ ކުދިންނެކޭ އެއްފަދައިން ބެލެވުނެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދީ، އެމީހުންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް މަތިކޮށްދީފައެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި މީހަކު މާތްވެގެންވަނީ އޭނާގެ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ފިރިހެނަކު ކަމުގައިވިޔަސް ނުވަތަ އަންހެނަކު ކަމުގައިވިޔަސް އެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނަކީ ރޫޙާނީ ގޮތުން ހަމަހަމަ ބައެކެވެ. ދެޖިންސުގެ މީހުންނަށް ވެސް ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ލިބޭ ޘަވާބާއި ޢުޤޫބާތް ބިނާވެފައިވަނީ އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އަލް-އަޙްޒާބު ސޫރަތުގެ 35 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:

إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا - سورة الأحزاب 35

މާނައީ "ހަމަކަށަވަރުން، مسلم ފިރިހެނުންނާއި، مسلم އަންހެނުންނާއި، مؤمن ފިރިހެނުންނާއި، مؤمن އަންހެނުންނާއި، ކިޔަމަންތެރި އަޅުވެރި ފިރިހެނުންނާއި، ކިޔަމަންތެރި އަޅުވެރި އަންހެނުންނާއި، ތެދުވެރި ފިރިހެނުންނާއި، ތެދުވެރި އަންހެނުންނާއި، ކެތްތެރި ފިރިހެނުންނާއި، ކެތްތެރި އަންހެނުންނާއި، ބިރުވެތިވާ ފިރިހެނުންނާއި، ބިރުވެތިވާ އަންހެނުންނާއި، صدقات ދޭ ފިރިހެނުންނާއި، صدقات ދޭ އަންހެނުންނާއި، ރޯދަހިފާ ފިރިހެނުންނާއި، ރޯދަހިފާ އަންހެނުންނާއި، އެއުރެންގެ فرج ތައް ރައްކާތެރިކުރާ ފިރިހެނުންނާއި، (އެއުރެންގެ فرج ތައް) ރައްކާތެރިކުރާ އަންހެނުންނާއި، ގިނަގިނައިން اللَّه ހަނދުމަކޮށް ذِكر ކުރާ ފިރިހެނުންނާއި، ذِكر ކުރާ އަންހެނުންނާއި، އެ އެންމެންނަށްޓަކައި اللَّه ފާފަފުއްސެވުމާއި، ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ތައްޔާރު ކުރެއްވިއެވެ."

މި އާޔަތުން އެނގިގެންދަނީ ދީނީ ވާޖިބުތަކާއި ޘަވާބު ލިބުމުގައި ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ތަފާތެއް ނުކުރައްވާ ކަމެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް އެކި ގޮތްގޮތުން އިޖުތިމާޢީ ޙައްޤުތައް ލިބިދެއެވެ. އަންހެން ދަރިންނަށް ވަރަށް ބޮޑު އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް ދެއްވައެވެ. ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އަންހެން ކުދިން ދިރިތިއްބާ ވަޅުލާ އުޅުނު ނަމަވެސް، އިސްލާމްދީނުގައި އެކަން ވަނީ މަނާކުރައްވާފައެވެ. އަންހެން ދަރިންނަށް ރަނގަޅަށް ތަރުބިއްޔަތު ދިނުމަކީ ބޮޑު ޘަވާބެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ.

ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ:

عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: "مَنْ كَانَ لَهُ ثَلَاثُ بَنَاتٍ، فَصَبَرَ عَلَيْهِنَّ، وَأَطْعَمَهُنَّ، وَسَقَاهُنَّ، وَكَسَاهُنَّ مِنْ جِدَتِهِ، كُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ". - ސުނަން އިބްނު މާޖާ - ޙަދީޘް ނަންބަރު: 3669

މާނައީ "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ތިން އަންހެން ދަރިން ތިބި މީހަކު، ނުވަތަ ތިން އަންހެން ކޮއްކޮ ނުވަތަ ބޭބެ ތިބި މީހަކު، އެކަނބަލުންނަށް ރަނގަޅަށް ކާންބޯންދީ، އަދި އެކަނބަލުންނަށް ރަނގަޅަށް ތަރުބިއްޔަތު ދީފިނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ﷲ އެމީހަކަށް ނަރަކައިން ސަލާމަތްކުރައްވާނެއެވެ."

މީގެ އިތުރުންވެސް ކައިވެނީގެ އަޤުދަށްފަހު ވެސް އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންގެ އަޅުންނެއް ނޫނެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމްދީނުގައި އަނބިމީހާއަށް ގިނަ ޙައްޤުތަކެއް ލިބިދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މަހަރުގެ ޙައްޤު، ކައިވެނިކުރުމަށް އަންހެނާގެ ހުއްދަ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު، ފިރިހެނުންގެ މައްޗަށް އަނބިމީހާއަށް ރަނގަޅަށް ކަންތައްކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވުން، އަދި ވަކިވުމުގެ ޙައްޤު (ޚުލްޢު) ވެސް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކައިވެނިކުރުމަށްފަހު ވެސް އަންހެނާގެ ބައްޕަގެ ނަން ބަދަލުނުވެ އެގޮތުގައި ދެމިހުރެއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި މައިންނަށް ދެއްވާފައިވާ މަޤާމަކީ އެންމެ މަތިވެރި މަޤާމެވެ. މައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ: "الْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدَامِ الْأُمَّهَاتِ" "ތިބާގެ މަންމަގެ ފައިތިލަދަށުގައި ސުވަރުގެ ވެއެވެ."

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ފުރިހަމަ އިޤްތިޞާދީ މިނިވަންކަން ލިބިދެއެވެ. އަންހެނުންނަށް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މުދާ މިލްކުކޮށް، އެ މުދަލުގައި ބޭނުން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް، ފިރިމީހާއަށް ވެސް، އަންހެނާގެ މުދަލުން އެއްޗެއް ނެގުމުގެ ހުއްދައެއް ނުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަންހެނުންނަށް ވިޔަފާރިކުރުމާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖާ ބިންތު ޚުވައިލަދު (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ) އަކީ ވެސް ކާމިޔާބު ވިޔަފާރިވެރިއެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ވާރުތައިން ޙިއްޞާ ލިބުމުގެ ޙައްޤު ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ޢިލްމީ އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން ވެސް މުހިންމު ޙައްޤުތަކެއް ލިބިދެއެވެ. ޢިލްމު އުނގެނުމަކީ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނަށް ވެސް ވާޖިބުކަމެކެވެ. ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން ޢާއިޝާ (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ) އަކީ ޙަދީޘް ޢިލްމާއި ފިޤުހު ޢިލްމުގައި މަޝްހޫރު ބޭކަނބަލެކެވެ.

އަންހެނުންނަށް އެމީހުންގެ ރައުޔު ފާޅުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބިގެންވެއެވެ. ޚަލީފާ ޢުމަރުގެފާނު (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) ގެ ޒަމާނުގައި އަންހެނަކު މަހަރުގެ މައްސަލައެއްގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ނިންމެވުމަކަށް ފާޑުކިޔައި ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ. އަންހެނުންނަށް އިޖުތިމާޢީ އަދި ސިޔާސީ މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންވެއެވެ. ޢުމަރުގެފާނު (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) ވަނީ ސަމްރާ ބިންތު ނުހައިކް (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ) ބާޒާރުގެ މުޝްރިފާގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރައްވާފައެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ދެއްވާފައިވާ މަޤާމަކީ ވަރަށް މަތިވެރި އަދި ޢިއްޒަތްތެރި މަޤާމެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދީ، އެމީހުންގެ ޢިއްޒަތް މަތިކޮށްދިން ދީނެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލުތަކަށް ބަލާއިރު، އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންނާ އެއްފަދައިން ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ޘަވާބާއި ޢުޤޫބާތް ލިބޭ، އަދި އިޖުތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ، އަދި ޢިލްމީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ޙައްޤުތަކެއް ލިބިގެންވާ ބައެކެވެ.

ރިފަރެންސް

[1] ޖަމާލް އޭ. ބަދަވީ، "އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ މަޤާމް"، އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ މެލޭޝިޔާ،

[2] "އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުން - ވިކިޕީޑިއާ"

[3] ޔޫސުފް ބަދާތު، "އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ލިބިދޭ 15 ޙައްޤު" ޙަދީޘް އޮފް ދަ ޑޭ،

[4] "އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބާ؟"، އިސްލާމްކިއުއޭ،